WhatsApp
TR EN

HPV AŞISI

HPV AŞISI

HPV AŞISI

Tüm dünyada olduğu gibi, ülkemizde de HPV aşısının (rahimağzı kanseri koruyucu aşısı) kullanıma girmesi 2007 yılında tıp gündemine damgasını vurmuştur. Çünkü bir kansere karşı ilk defa koruyucu bir aşının kullanımı söz konusudur.

Tıp alanında bir çığır açmış olan bu aşıdan bahsederken ‘’HPV (human papilloma virüs) nedir?’’ ve ‘’rahimağzı kanseri niye önemlidir?’’ sorularına cevap vermeliyiz.

HPV genital(cinsel) bölgede siğil (condyloma acuminatum), rahimağzında kanser öncüsü değişiklikler ve ileri aşamasında kansere (daha az sıklıkta diğer dış cinsel organlarda, erkeklerde peniste) yol açabilen bir virüstür.

Rahimağzı kanseri oluştuktan sonra tedavide başarı oranı düşük olup büyük oranda ölümle sonuçlanmaktadır. HPV’nin yol açtığı rahimağzı kanserinin gelişmekte olan ülkelerde kadınlar arasında görülen kanserler listesinde 2.sıraya yerleşmesi; dünyada her yıl yaklaşık 400.000 yeni rahimağzı kanseri saptanması, bunların 200.000’inin ölümle sonuçlanması, Avrupa genelinde her gün yaklaşık 80 kadının bu patoloji nedeniyle yaşamını yitirdiğinin hesaplanması rahimağzı kanserini önemli kılmakta. Tüm bunlar aşıya ilginin büyük olmasının başlıca gerekçeleridir.

Rahimağzı kanseri vakalarının hemen tamamında (%99.7) HPV varlığına rastlanmaktadır. Günümüzde sayıları 150’ye yaklaşan HPV alt tiplerinden 40 kadarı genital sistemi tutmakta olup, bunlardan en az 15’inin rahimağzı kanserlerinin %99’undan sorumlu olduğu gösterilmiştir. Bunların da %50-60’ında tip 16, yaklaşık %10-20’sinde ise tip 18 etken olarak bulunmaktadır. Ayrıca bu tiplerin rahimağzı dışında bazı kanser türlerinde de (dış genital bölge, anüs, boğaz, erkeklerde penis kanserleri gibi) saptanmaları, aşı çalışmalarının ağırlıklı olarak bu iki alt tip üzerinde odaklaşmasına yol açmıştır. Genital bölgede son yıllarda daha yaygın olarak gördüğümüz siğillerden ise, kanser açısından düşük riskli grupta yer alan tip 6 ve 11 sorumludur.

HPV enfeksiyonu cinsel yolla bulaşır, ender de olsa anneden yenidoğana geçebilir. Cinsel ilişkideki genital alandaki deri teması ile geçiş mümkün olabileceğinden prezervatiflerin koruyuculuğu sınırlıdır. Havlu, havuz, deniz vb gibi ortamlardan geçiş gösterilememiştir. Kadınların %80’i yaşamlarının herhangi bir anında HPV ile enfekte olur. Ancak bu enfeksiyonların çoğu kendiliğinden geçer ve hiçbir problem yaratmaz. Yüksek riskli HPV tiplerine (tip 16 en kanserojendir) bağlı kronik enfeksiyon durumu en önemli risk faktörüdür.

HPV aşısı, HPV’nin yüksek riskli tiplerine (tip 16 ve 18) karşı vücutta bağışıklık geliştirerek bu virüsün neden olabileceği olumsuz sonuçlardan kişileri korumayı hedefler. Bugünkü bilgilerimiz HPV aşısının yüksek oranda koruyucu, güvenilir, bağışıklık özelliği yüksek, uzun süreli koruma sağlayan ve bağışıklık ile ilgili belleği uyarıcı etkisi bulunduğunu göstermektedir. Yapılan çalışma sonuçlarına bakıldığında HPV aşısının bu virüsün yol açtığı hastalık ve ölümleri önemli oranda azaltacağı kabul edilmektedir.

Pekçok ülkede sağlık bakanlıkları tarafından 10-12 yaş rutin aşı programına alınmıştır. HPV aşısının virüsle temastan önce, hatta ilk cinsel deneyim yaşanmadan önce uygulanması çok önemlidir. Bu nedenle 9-45 yaş grubundaki kadınlarda aşının koruyuculuk oranı ve güvenirliği araştırılarak onay alınmıştır. Başta Avustralya olmak üzere bazı ülkelerde erkek çocukları da rutin aşılama programlarına alınmış ve ayrıca aşının uygulanacağı üst yaş sınırı 55’e yükseltilmiştir.

Konu rahimağzı kanseri olunca HPV aşısı kadar önemli olan smear testinden ve buradaki öneminden bahsetmek lazım.

Smear, kadın hastalıkları hekiminin muayene sırasında rahimağzından akıntı örneği alması ile yapılan bir kanser tarama testidir. Hedef rahimağzı kanser öncüsü değişiklikleri yakalamaktır. Kanserin kesin tanısı rahimağzından parça alınarak konur, ancak her kadından direkt parça almak gereksiz bir işlemdir, bunun yerine rutin tarama amaçlı smear almak daha doğrudur. Smear sonucunda şüpheli bir durum varlığında ileri incelemeye gidilir. Sonuçta rahimağzı kanserinden korunma ve erken tanı, smear tarama programları ile kısmen de olsa mümkündür.

HPV aşısı henüz virüs ile temas etmemiş kişileri olası tehlikeden korumakta; buna karşın ‘’smear’’ testi mevcut patolojiyi erken dönemde saptayarak önlem alınmasını sağlamaktadır. Kısacası bu iki uygulama birbirine alternatif olamazlar. Bugün için HPV aşıları, rahimağzı kanserinden tüm dünyada en çok sorumlu olan HPV 16 ve 18 tiplerine karşı korunma sağlamak için üretilmiştir. Bu iki HPV tipi rahimağzı kanserlerin %70’inden sorumludur. Dolayısıyla aşılar çapraz korumayla (içeriğinde bulunmayan tip 31 ve 45’e karşı da yeterli düzeyde bağışıklık sağlayarak) birlikte rahimağzı kanseri yapan HPV tiplerinin %80’ine karşı kesin koruma sağlamaktadır. Öte yanda aşıda bulunmayan ve rahimağzı kanserinin büyük çoğunluğundan sorumlu asıl riskli tipler dışında, az sayıda daha az onkojenik başka bazı tiplerin de benzer sorunlara neden olduğunu biliyoruz. Bu durumda günümüzdeki HPV aşıları ile rahimağzı kanser olasılığını %80’ler oranında engellemek mümkünse de, smear testleri ile aşının içermediği diğer tiplerin yaratacağı olası sorunları erken dönemde saptayarak gerekli girişimlerde bulunmak mümkün olacaktır. Bilinmesi gereken önemli bir bilgi şudur: Aşılama bir tedavi hizmeti değil, koruyucu hekimlik yaklaşımıdır.

HPV aşısı 3 doz olarak kas içi yoldan uygulanır, ciddi bir yan etkisi yoktur, bazen uygulanan bölgedeki ağrı, şişlik, kızarıklık gibi yakınmalara neden olabileceği bildirilmiştir.
Unutulmaması gereken en önemli nokta, aşılanan kadınların bile mutlaka smear testi ile rahimağzı taramalarına devam edilmesidir. HPV aşıları ile bağışıklık sağlanamayan tipler nedeniyle oluşabilecek rahimağzındaki olumsuz değişiklikleri tanı koyma şansımızı smear testi haricinde başka bir yöntemle sağlamanın mümkün olmadığı göz önünde bulundurulmalıdır.

Tüm bunların sonunda söylenmesi gereken; çocuklarımızı adölesan dönemde (12-21 yaş arası) aşılayarak, en etkin biçimde korunmalarını, daha uzun ve sağlıklı yaşamalarını sağlamak mümkündür. Tabii ki çocuklarmız önceliğimiz, ancak bu anlatılanlar tüm kadınlar için geçerli ve önemlidir.

Dr.Havva Yılmaz

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

Online Randevu Al

Online randevu alarak işlemlerinizin daha hızlı olmasını sağlayabilirsiniz. Önceden randevu alarak sıra beklemezsiniz.

Yukarı Çık